Przechowywanie płyt: liczby z archiwów zamiast forumowych zwyczajów

Płyty trzymaj pionowo, w stałej temperaturze pokojowej i przy wilgotności względnej w okolicy czterdziestu pięciu do pięćdziesięciu procent. Tak mówią instytucje, które zajmują się tym zawodowo, przy czym akcent kładą nie tyle na samą wartość, ile na jej stabilność: wahanie dobowe ma się mieścić w ±10 °F i ±10 procent wilgotności, czyli w ±5,6 °C.

Zestawiłem zalecenia dwóch archiwów i przeliczyłem je na jednostki, którymi posługujesz się w polskim mieszkaniu.

Zakresy z dwóch archiwów, przeliczone

Biblioteka Kongresu rozdziela przechowywanie średnioterminowe, czyli materiały zachowywane przez co najmniej dziesięć lat, od długoterminowego, dla zbiorów o wartości trwałej. Archiwa Narodowe USA podają jeden szerszy zakres roboczy.

Przeliczenie zrobiłem wzorem °C = (°F − 32) × 5/9 i zaokrągliłem do jednej dziesiątej.

Z tej tabeli trzeba wyjąć dwie rzeczy. Pierwsza: zakres średnioterminowy to zwykły pokój, o ile pod półką nie stoi grzejnik. Druga: chłodne przechowywanie długoterminowe ma sens w archiwum, nie w mieszkaniu, bo płyta wyjęta z siedmiu stopni do pokoju zbiera na sobie parę wodną, zanim postawisz ją na talerzu.

Stabilność, czyli warunek, o którym się nie mówi

Biblioteka Kongresu stawia ten warunek osobno: wahanie nie może przekraczać ±10 °F i ±10 procent wilgotności na dobę. Przy przechowywaniu długoterminowym granice zaciskają się do ±5 °F i ±5 procent, co w stopniach Celsjusza daje odpowiednio ±5,6 °C i ±2,8 °C.

Rozejrzyj się teraz po własnym mieszkaniu. Regał pod oknem od południa dostaje w marcu kilkanaście stopni różnicy między dniem a nocą, a półka nad kaloryferem ma tę samą amplitudę w sezonie grzewczym (tylko w drugą stronę). Płyta nie pęka od jednej takiej doby, lecz koperta faluje, papier chłonie wilgoć, a okładka po latach zaczyna się rozwarstwiać.

Ile ważą płyty na metrze półki

Biblioteka Kongresu podaje rzecz, której nie znalazłem w żadnym poradniku dla kolekcjonerów: longplaye ważą od 35 do 45 funtów na stopę bieżącą półki.

Po przełożeniu na nasze jednostki wygląda to tak: funt to 0,4536 kg, stopa to 0,3048 m, więc:

35 lb/ft = 52 kg/m, a 45 lb/ft = 67 kg/m

Dopiero przy tych liczbach widać, czemu regały z płytami uginają się w środku, a kołki wyrywają się ze ściany. Deska sosnowa przy rozpiętości metra i obciążeniu pięćdziesięciu kilogramów pracuje na granicy sensu, a ugięta półka przechyla płyty i zaczyna się nacisk skośny, czyli dokładnie to, czego unikamy.

Koperty: kryterium materiałowe, nie marketingowe

Biblioteka Kongresu zaleca wymianę większości fabrycznych koszulek na koperty z polietylenu o wysokiej gęstości. Podaje przy tym regułę, którą sprawdzisz palcem: złe koperty są przezroczyste i lepkie w dotyku, dobre mleczne i śliskie.

Jeżeli oryginalna koszulka ma nadruk albo grafikę, archiwum radzi zachować ją jako opakowanie zewnętrzne i włożyć cienką kopertę ochronną do środka.

O tym, czym płytę myć, zanim wróci do świeżej koperty, pisałem osobno w tekście o domowym płynie.

Obchodzenie się i to, czego ten tekst nie rozstrzyga

Zasada z tego samego dokumentu mieści się w jednym zdaniu: płyty rowkowane bierze się wyłącznie za krawędź i za pole etykiety, nigdy za powierzchnię nagrania. Reszta rzeczy, które robi się z płytą poza półką, leży w dziale Pielęgnacja.

Materiał Biblioteki Kongresu opisuje zbiory archiwalne i pochodzi sprzed lat, więc odnosi się do warunków magazynowych, nie do salonu. Zakresy dla taśm magnetycznych są w nim inne niż dla płyt i nie należy ich mieszać, a wartości z archiwów dotyczą przechowywania, nie odtwarzania. Płytę przed odtworzeniem i tak wyrównuje się z temperaturą pokoju.